Polonya’da Kitap Telif Sayfası Gereklilikleri (+ Ücretsiz Oluşturucu)

Polonya Strona Redakcyjna’sında Neler Bulunur

Polonya kitaplarında genellikle başlık sayfasının arka yüzünde yer alan ve strona redakcyjna adı verilen bir editoryal sayfa bulunur. Çevrilmiş bir eser için bu sayfa özgün eserin adını belirtir, özgün eser, çeviri ve Polonya baskısına ait telif satırlarını sıralar ve ISBN ile baskı bilgisi satırıyla sona erer.

Polonya bu sayfa konusunda alışılmadık derecede esnektir: burada yer alan her şey yayıncılık geleneğidir ve bu alanla ilgili tek yasal yükümlülük, çoğu yabancı bağımsız yayıncının tabi olmadığı, kütüphanelere nüsha gönderme zorunluluğu olan yasal depo uygulamasıdır. Her ikisi de aşağıda ele alınmaktadır.

Yasal Olarak Neler Gereklidir

Polonya hukukunda buna ilişkin hiçbir şey yoktur. Polonya’da kitaplar için künyeyi zorunlu kılan bir yasa bulunmadığından, Polonya pazarında satılan bir kitapta yayınevi adı, ISBN, matbaa bilgisi veya telif hakkı bildirimi basmanızı zorunlu kılan herhangi bir mevzuat yoktur. Basılı sayfayı etkileyebilecek tek kural, aşağıda ele alınan AB çapındaki ürün güvenliği katmanıdır ve talep üzerine baskı hizmetleri bununla sizin adınıza ilgilenir.

Prawo prasowe’nin 27. maddesindeki basın künyesi zorunluluğu kitaplara değil, süreli yayınlara ve benzer basılı materyallere uygulanır; ayrıca telif koruması herhangi bir basılı bildirim olmadan otomatik olarak doğar. Yine de uygulamada geleneksel sayfayı eklemeniz tavsiye edilir: bunun bir maliyeti yoktur ve Polonyalı okurlar ile yayıncılık sektörü bunu bekler.

AB Ürün Güvenliği Katmanı (GPSR)

Polonya’nın bunun dışında boş olan listesinin üzerinde AB çapında tek bir kural bulunur: Aralık 2024’ten bu yana AB Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (GPSR), AB’de satılan basılı kitaplarda üreticinin adı, posta adresi ve iletişim e-posta adresinin yer almasını; üreticinin AB dışında olması durumunda ise AB içinde yerleşik bir sorumlu kişinin adı ve iletişim bilgilerinin bulunmasını istemektedir.

Çoğu kendi kendine yayın yapan yazar için bu hiçbir şeyi değiştirmez; çünkü yükümlülükler kitabın üreticisine aittir ve talep üzerine baskıda üretici baskı hizmetini sağlayan şirkettir. Amazon’a doğrudan sorduk ve KDP desteği yazılı olarak herhangi bir şey yapmanız gerekmediğini belirtti (yanıtları Fransızca geldi; çeviri bize aittir):

KDP karton kapaklı ve ciltli kitaplar için Amazon hem matbaacı hem de üreticidir. [...] KDP kitaplarınız için bir AB sorumlu kişisi atamanız gerekmez. [...] Sorumlu kişi ve üretici bilgileri, Amazon ürün detay sayfasındaki "Ürün güvenliği ve kaynaklar" bölümünde görüntülenir. Bu bilgiler kitapta değil, ürün listeleme sayfasında yer alır. [...] Telif hakkı sayfanıza GPSR bilgisi eklemeniz gerekmez.

IngramSpark, münhasır yazıcısı olduğu tüm kitaplar için aynı işlemi otomatik olarak yapar. Başka bir hizmet üzerinden baskı yaptırıyorsanız, yayımlamadan önce GPSR’yi nasıl ele aldıklarını sorun; büyük olasılıkla onlar da aynı şekilde ilgileniyordur.

Sayfanın GPSR satırlarına yalnızca baskıyı kendiniz ayarlıyorsanız ihtiyacı vardır: aşağıdaki oluşturucuda "Baskıyı kendim ayarlıyorum (isteğe bağlı baskı kullanmıyorum)" seçeneğini işaretleyin; oluşturucu bunları yalnızca basılı sürüme Lehçe olarak ("Kontakt" ve AB dışındaki yazarlar için "Osoba odpowiedzialna w UE") ekler, çünkü e-kitaplar kapsam dışındadır. Perspektif vermek gerekirse, Polonya’nın uygulama rejiminde (Ocak 2026’dan beri mevzuatta para cezaları öngören UOKiK dahil) bir kitap veya bağımsız yazar hakkında belgelenmiş bir vaka bulunmamaktadır.

İsteğe Bağlı Olan Nedir

Polonya örneğinde, geleneksel sayfada yer alan her şey. Bu gelenek yine de istikrarlıdır ve Polonyalı bir okuyucu şunları görmeyi bekler:

• Özgün başlık satırı, “Tytuł oryginału: …”.
• Özgün eser için telif satırı; İngilizce özgün biçimi korunarak.
• Polonya çevirisi ve Polonya baskısı için telif satırları; gelenek gereği İngilizce yazılır (aşağıya bakınız).
• Kısa biçimde ya da daha uzun çoğaltma yasağı cümlesiyle birlikte “Wszelkie prawa zastrzeżone” bildirimi.
• Her format için ayrı bir ISBN.
• Şehir ve yıl bilgisiyle birlikte “Wydanie I” baskı satırı.

Ticari kitaplarda ayrıca üretim görevleri de belirtilir (editörlük, düzeltme, kapak tasarımı, dizgi); bu bilgiler sizde varsa ekleyin, yoksa atlayın.

İngilizce Telif Satırları

Polonya kitaplarında kendine özgü bir gelenek vardır: Polonya baskısına ait hak satırları, kitap diğer tüm yönleriyle Lehçe olsa bile İngilizce yazılır. Ticari çevirilerde “Copyright © for the Polish translation by …” ve “Copyright © for the Polish edition by …, [city] [year]” ifadeleri tam olarak bu şekilde basılırken, hak saklıdır bildirimi Lehçe olarak “Wszelkie prawa zastrzeżone” şeklinde kalır. Aşağıdaki oluşturucu da gözlemlenen aynı uygulamayı takip eder.

Biblioteka Narodowa’ya Nüsha Göndermek Zorunda mısınız?

Çoğu bağımsız yayıncı için ve Polonya merkezli değilseniz muhtemelen hayır. Yasal depo, kitaba basılan bir unsur değil, kütüphanelere nüsha teslim etme yükümlülüğüdür. 1996 tarihli yasal depo yasası, yayınevini (wydawca) Polonya içinde yayıncılık faaliyeti yürüten kişi olarak tanımlar ve bu tanımın en doğal yorumuna göre yurt dışında bulunan bağımsız bir yayıncı bu yasanın dışında kalır. Resmî bir kılavuz yabancı isteğe bağlı baskı durumunu ele almadığından konu tamamen netleşmiş değildir.

Uygulamada Polonya dışında yaşıyorsanız yasal depo konusunda endişe etmeden yayın yapabilirsiniz; Polonya baskınızın ulusal koleksiyonda yer almasını istiyorsanız Biblioteka Narodowa’ya gönüllü bir nüsha gönderebilirsiniz. Polonya içinden yayın yapıyorsanız ise yükümlülük gerçektir: 100 adede kadar baskılarda Biblioteka Narodowa ve Biblioteka Jagiellońska’ya birer nüsha gönderilmelidir; daha büyük baskılarda ise bu iki kütüphaneye ikişer nüsha ve ek olarak on beş başka kütüphaneye birer nüsha verilmesi gerekir.

Yabancı Yazarlar İçin ISBN Gerçeği

Polonya ISBN ajansı Biblioteka Narodowa tarafından yürütülür ve ISBN sistemine katılımın gönüllü olduğunu belirtir. e-ISBN hizmeti Polonya’da bulunan yayınevleriyle sınırlıdır, bu nedenle yabancı bir yazar Polonya’ya ait bir 978-83 numarası alamaz.

Bu pratikte bir sorun değildir. KDP ve IngramSpark, ISBN'niz yoksa ücretsiz bir ISBN sağlar ve ücretsiz KDP ISBN'sinde yayınevi bilgisi olarak "Independently published" yazdırılır. Aksi takdirde, kendi ülkenizdeki ISBN kurumundan alınmış bir ISBN kullanın. Her format için ayrı bir ISBN kullanılması yaygın uygulamadır.

Talep Üzerine Baskı: KDP ve IngramSpark

Bir tuzak özellikle KDP’ye özgüdür: Lehçe yalnızca karton kapaklı ve ciltli baskılar için desteklenir. Lehçe bir e-kitap Kindle tarafından desteklenen bir dil değildir ve satıştan kaldırılır; bu nedenle Lehçe çeviri KDP’de basılı olarak yayımlanır ve e-kitap için Google Play Books, Apple Books, Kobo veya bir dağıtıcı aracılığıyla Polonya mağazaları gibi başka bir kanal gerekir.

IngramSpark, Latin alfabesiyle hazırlanmış iç sayfalar için herhangi bir dil kısıtlaması uygulamaz ve Polonya’yı yerel baskı yapılan bir Global Connect pazarı olarak değerlendirir. Baskının nerede yapıldığına ilişkin bilgiler her iki hizmette de otomatik olarak halledilir: KDP kendi nihai üretim sayfasını ekler, bu nedenle sizin ayrıca bir matbaa satırı eklemeniz gerekmez. Ayrıca hiçbir hizmet sizin adınıza Biblioteka Narodowa’ya nüsha teslim etmez.